Giriş
Türkiye’nin en büyük borsa endeksi olan BIST 100, son on yılda yatırımcıların dikkatini çeken önemli performans göstermiştir. Bu rapor, 2016 ile 2025 yılları arasında BIST 100’ün enflasyon, Dolar/Türk Lirası kuru ve gelişmekte olan ülke borsaları (MSCI Emerging Markets) karşısındaki performansını incelemektedir. Analiz, yatırımcıların Türkiye borsasının bu temel göstergeler karşısındaki tarihsel eğilimlerini anlamalarına yardımcı olmayı amaçlamaktadır.
Nominal Performans ve Genel Eğilim
İncelenen 10 yıllık dönemde BIST 100, ortalama %43.39 nominal getiri sağlamıştır. Bu rakam, aynı dönemde ortalama enflasyon oranı %30.78 ve Dolar/TL getirisi %32.38 ile karşılaştırıldığında oldukça yüksektir. Buna karşılık, gelişmekte olan piyasaların genel performansını temsil eden MSCI Emerging Markets endeksinin ortalama getirisi yalnızca %9.89 olmuştur. Bu veriler, BIST 100’ün nominal bazda hem enflasyonu hem de Dolar/TL’yi geride bıraktığını ve gelişmekte olan diğer piyasalardan önemli ölçüde daha iyi performans gösterdiğini ortaya koymaktadır.
Ancak, nominal getiriler her zaman yatırımcıların gerçek kazançlarını yansıtmaz. Enflasyon ve döviz kurundaki değişimler, borsanın reel getirilerini önemli ölçüde etkileyebilmektedir. Özellikle 2022 yılında BIST 100’ün %206.50’lik muazzam nominal getirisi, Türkiye’nin makroekonomik dinamiklerinin ve piyasa koşullarının ne kadar değişken olabileceğini göstermektedir.
Enflasyona Karşı Reel Performans
BIST 100’ün reel getirisi (enflasyondan arındırılmış) ortalama %8.63 olarak hesaplanmıştır. Bu, borsanın uzun vadede enflasyon karşısında pozitif bir reel getiri sağladığını göstermektedir. Ancak, bu ortalama verisi, yıllar arasındaki önemli farklılıkları gizlemektedir. İncelenen 10 yılın 5’inde BIST 100 enflasyonun üzerinde getiri sağlarken, diğer 5 yılında enflasyonun altında kalmıştır.
Özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde (2021’de %36.08, 2022’de %64.27, 2023’te %64.77) BIST 100’ün reel getirisi negatif seyretmiştir. Bu durum, enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde dahi borsanın her zaman reel getiri garantisi vermediğini ortaya koymaktadır. Yatırımcılar, özellikle yüksek enflasyon ortamında, borsaya yapılan yatırımların satın alma gücünü koruması konusunda dikkatli olmalıdırlar.
Dolar/TL Karşısındaki Performans
BIST 100’ün Dolar bazlı getirisi ortalama %9.63 olarak gerçekleşmiştir. Bu, borsanın Dolar/TL kurundaki artışa rağmen uzun vadede Dolar bazında da pozitif bir getiri sunduğunu göstermektedir. Ancak, enflasyonda olduğu gibi, 10 yılın 5’inde BIST 100 Dolar/TL’nin üzerinde getiri sağlarken, diğer 5 yılında Dolar/TL’nin altında kalmıştır.
Özellikle 2021 ve 2023 gibi Dolar/TL’nin yüksek oranlarda arttığı yıllarda (sırasıyla %76.79 ve %57.23) BIST 100’ün Dolar bazlı getirisi negatif olmuştur. 2021’de BIST 100 %30.05 getiri sağlarken, Dolar/TL %76.79 arttığı için Dolar bazlı getiri -%26.44 olmuştur. Bu durum, Türk Lirası’nın değer kaybının hızlandığı dönemlerde BIST 100’ün Dolar karşısında zorlandığını göstermektedir. Uluslararası yatırımcılar açısından, Türkiye borsasına yapılan yatırımlar kur riskine maruz kalmaktadır.
Gelişmekte Olan Piyasalar Karşısındaki Üstünlük
BIST 100, incelenen 10 yıllık dönemin 8’inde MSCI Emerging Markets endeksinin üzerinde getiri sağlamıştır. Bu, Türkiye borsasının gelişmekte olan diğer piyasalara kıyasla genellikle daha iyi bir performans sergilediğini göstermektedir. Özellikle 2022 yılında BIST 100’ün %206.50’lik nominal getirisi, MSCI Emerging Markets’ın %-20.09’luk performansına kıyasla dikkat çekici bir ayrışma göstermiştir. Bu 226 puanlık fark, Türkiye piyasasının kendine özgü dinamiklerinin ve zaman zaman küresel trendlerden bağımsız hareket edebilme potansiyelinin bir göstergesidir.
Ancak, bu üstünlüğün sürdürülebilirliği sorgulanmalıdır. 2018’de BIST 100 %-18.07 getiri sağlarken MSCI EM %-14.57 getiri sağlamış, 2021’de ise BIST 100 %30.05 getiri sağlarken MSCI EM %-2.54 getiri sağlamıştır. Bu durum, Türkiye borsasının volatilitesinin ve risk profilinin gelişmekte olan diğer piyasalardan daha yüksek olduğunu göstermektedir.
Sonuç ve Yatırım İçgörüleri
2016-2025 dönemi incelendiğinde, BIST 100 endeksi nominal bazda yüksek getiriler sunmuş, uzun vadede hem enflasyon hem de Dolar/TL karşısında pozitif reel ve Dolar bazlı getiri sağlamıştır. Ayrıca, gelişmekte olan piyasaların çoğuna kıyasla daha iyi bir performans sergilemiştir. Ancak, enflasyon ve Dolar/TL’deki ani yükselişler, bazı yıllarda BIST 100’ün reel ve Dolar bazlı getirilerini olumsuz etkileyebilmiştir.
Yatırımcılar, Türkiye borsasına yapılan yatırımların yüksek volatilite ve kur riski taşıdığını göz önünde bulundurmalıdırlar. Özellikle enflasyon ve döviz kuru dalgalanmalarının yüksek olduğu dönemlerde, borsanın reel getirisi negatif olabilmektedir. Bu nedenle, çeşitlendirilmiş bir portföy stratejisi ve uzun vadeli yatırım perspektifi, Türkiye borsasında başarılı olmak için önemli arz etmektedir.
https://bistanaliz-i7fsrfkx.manus.space
Kaynaklar
[1] Finansal Okuryazarlık Platformu. (n.d.). Geçmiş Getiri Verileri. Erişim adresi:
[2] Investing.com TR. (n.d. ). BİST 100 Endeksi (XU100). Erişim adresi:
[3] TradingView. (n.d. ). BIST 100 — Borsa İstanbul Endeksi Fiyatı ve Grafiği. Erişim adresi:
[4] MSCI. (n.d. ). MSCI Emerging Markets Index (USD). Erişim adresi:
[5] Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. (n.d. ). Tüketici Fiyatları. Erişim adresi:
Yatırım Danışmanı & Analist Arashan KOZA
Dijital Kimlik: www.arashankoza.capital
Turkish Stock Exchange (BIST 100) Performance Analysis: 2016-2025
Introduction
The BIST 100, Türkiye’s largest stock market index, has demonstrated significant performance over the past decade, attracting investor attention. This report examines the BIST 100’s performance against inflation, the USD/TRY exchange rate, and emerging market stock exchanges (MSCI Emerging Markets) between 2016 and 2025. The analysis aims to help investors understand the historical trends of the Turkish stock market against these key indicators.
Nominal Performance and General Trend
Over the 10-year period examined, the BIST 100 provided an average nominal return of 43.39%. This figure is quite high compared to the average inflation rate of 30.78% and the USD/TRY return of 32.38% during the same period. In contrast, the average return of the MSCI Emerging Markets index, which represents the overall performance of emerging markets, was only 9.89%. These data reveal that the BIST 100 has outperformed both inflation and the USD/TRY exchange rate in nominal terms, significantly outperforming other emerging markets.
However, nominal returns do not always reflect investors’ actual earnings. Changes in inflation and exchange rates can significantly impact the real returns of the stock market. The enormous nominal return of 206.50% for the BIST 100 in 2022, in particular, demonstrates how volatile Türkiye’s macroeconomic dynamics and market conditions can be.
Real Performance Against Inflation
The real return of the BIST 100 (adjusted for inflation) is calculated to be an average of 8.63%. This indicates that the stock market has provided a positive real return against inflation in the long term. However, this average data obscures significant differences between years. In 5 of the 10 years examined, the BIST 100 provided returns above inflation, while in the other 5 years it lagged behind inflation.
Especially during periods of high inflation (36.08% in 2021, 64.27% in 2022, 64.77% in 2023), the real return of the BIST 100 has been negative. This situation reveals that the stock market does not always guarantee a real return, even during periods of high inflation. Investors should be careful to ensure that their investments in the stock market maintain their purchasing power, especially in a high-inflation environment.
Performance Against the USD/TRY Exchange Rate
The average USD-based return of the BIST 100 has been 9.63%. This shows that the stock market offers a positive return in USD terms in the long term, despite the increase in the USD/TRY exchange rate. However, as with inflation, the BIST 100 has outperformed the USD/TRY exchange rate in 5 out of 10 years, while it has underperformed it in the other 5 years.
Particularly in years like 2021 and 2023, when the USD/TRY exchange rate increased significantly (76.79% and 57.23% respectively), the USD-based return of the BIST 100 was negative. While the BIST 100 yielded a 30.05% return in 2021, the USD/TRY increased by 76.79%, resulting in a USD-based return of -26.44%. This indicates that the BIST 100 struggles against the USD during periods of accelerated depreciation of the Turkish Lira. For international investors, investments in the Turkish stock market are exposed to exchange rate risk.
Superiority Over Emerging Markets
The BIST 100 outperformed the MSCI Emerging Markets index in 8 out of the 10 years examined. This shows that the Turkish stock market generally performs better than other emerging markets. In particular, the 206.50% nominal return of the BIST 100 in 2022 represents a remarkable divergence compared to the -20.09% performance of MSCI Emerging Markets. This 226-point difference is an indicator of the unique dynamics of the Turkish market and its potential to move independently of global trends from time to time.
However, the sustainability of this superiority should be questioned. In 2018, the BIST 100 yielded -18.07% while MSCI EM yielded -14.57%, and in 2021, the BIST 100 yielded 30.05% while MSCI EM yielded -2.54%. This situation shows that the volatility and risk profile of the Turkish stock market are higher than other emerging markets.
Conclusion and Investment Insights
When examining the period 2016-2025, the BIST 100 index has offered high nominal returns, providing positive real and dollar-based returns in the long term against both inflation and the USD/TRY exchange rate. Furthermore, it has outperformed most emerging markets. However, sudden increases in inflation and the USD/TRY exchange rate have negatively impacted the real and dollar-based returns of the BIST 100 in some years.
Investors should consider that investments in the Turkish stock market carry high volatility and exchange rate risk. Especially during periods of high inflation and exchange rate fluctuations, the real return on the stock market can be negative. Therefore, a diversified portfolio strategy and a long-term investment perspective are crucial for success in the Turkish stock market.
Source
[1] Finansal Okuryazarlık Platformu. (n.d.). Geçmiş Getiri Verileri. Erişim adresi:
[2] Investing.com TR. (n.d. ). BİST 100 Endeksi (XU100). Erişim adresi:
[3] TradingView. (n.d. ). BIST 100 — Borsa İstanbul Endeksi Fiyatı ve Grafiği. Erişim adresi:
[4] MSCI. (n.d. ). MSCI Emerging Markets Index (USD). Erişim adresi:
[5] Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. (n.d. ). Tüketici Fiyatları. Erişim adresi:
Investement Specialist & Strategist Arashan KOZA
www.arashankoza.capital
